علت داغ شدن پریز برق یا دوشاخه برق معمولاً به دلیل اتصال شل، اضافه‌بار، فرسودگی پریز یا دوشاخه، کیفیت پایین قطعات یا عبور جریان بیشتر از ظرفیت مدار اتفاق می‌افتد. اگر این گرما مداوم باشد یا همراه با بوی سوختگی، تغییر رنگ، جرقه و ذوب شدن پلاستیک دیده شود، استفاده از پریز را متوقف کرده و آن را بررسی کنید.
علت داغ شدن پریز برق و دوشاخه برق معمولاً به دلیل اتصال شل، اضافه‌بار مدار، فرسودگی قطعات، کیفیت پایین پریز یا عبور جریان بیشتر از ظرفیت مجاز اتفاق می‌افتد. این عوامل مقاومت الکتریکی را در محل اتصال افزایش داده و باعث تولید گرما می‌شوند. اگر داغی مداوم، شدید یا همراه با بوی سوختگی و جرقه باشد، باید سریعاً بررسی شود.
داغ شدن پریز و دوشاخه برق معمولا ریشه در چند عامل مشخص دارد. شناخت این عوامل کمک می کند تا بتوانید سریع تر علت مشکل را تشخیص دهید.این موارد در متون زیر برسی شدند:
وقتی فک های داخلی پریز به مرور زمان فرسوده یا شل شوند، تماس بین پایه های دوشاخه و پریز کامل نخواهد بود. این تماس ناقص باعث افزایش مقاومت الکتریکی در نقطه اتصال می شود و طبق قانون فیزیک، مقاومت بالا در مسیر عبور جریان، گرمای زیادی تولید می کند. همین موضوع یکی از شایع ترین دلایل داغ شدن پریز برق در خانه های قدیمی است.
اتصال همزمان چند وسیله پرمصرف به یک پریز یا یک چندراهی ، جریان عبوری از آن نقطه را بیش از حد مجاز افزایش می دهد و چندراهی برق داغ می‌شود . در چنین شرایطی سیم ها و کنتاکت های داخلی پریز به شدت گرم می شوند . این حالت به خصوص در پریزهایی که به چندراهی های نامرغوب وصل شده اند بیشتر دیده می شود.
پریز و دوشاخه هایی که سال ها از عمر آن ها گذشته، معمولا از نظر جنس پلاستیک و فنرهای داخلی افت کیفیت پیدا می کنند. پلاستیک ترد شده و فنرهای ضعیف نمی توانند فشار کافی برای اتصال محکم ایجاد کنند و همین باعث گرم شدن تدریجی محل اتصال می شود.
محصولات ارزان و بی کیفیت معمولا از فلزات نامناسب برای کنتاکت های داخلی استفاده می کنند که مقاومت الکتریکی بالاتری دارند. همین موضوع باعث می شود حتی در بار مصرفی معمولی هم پریز داغ شود. خرید پریز و دوشاخه استاندارد یکی از ساده ترین راه های پیشگیری از این مشکل است.
هر پریز برای یک محدوده جریان مشخص طراحی شده است.واینکه باید بدانیم که محافظ برق چند وات و چند آمپر بخریم برای وسیله ای که با آمپر بالاتر از ظرفیت پریز به آن متصل نشود ،و پریز به مرور داغ و حتی ذوب نکند . برای وسایل پرمصرفی مثل کولر گازی، ماشین لباسشویی یا اجاق برقی باید از پریزهای مخصوص با ظرفیت بالاتر استفاده کرد.
برخی علائم هشدار می دهند که علت داغ شدن پریز برق یا دوشاخه برق از حالت عادی خارج شده و باید سریع اقدام کنید:
اگر حتی یکی از این علائم را مشاهده کردید، بهتر است بلافاصله وسیله متصل را جدا کرده و از یک برق کار مجرب کمک بگیرید.
پیشگیری از داغ شدن پریز و دوشاخه برق با چند اقدام ساده امکان پذیر است:
جدول زیر خلاصه ای کاربردی از نشانه ها، سطح خطر و اقدام پیشنهادی برای داغ شدن پریز و دوشاخه برق ارائه می دهد:
| نشانه مشاهده شده | علت احتمالی | سطح خطر | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|---|
| داغی خفیف پس از چند ساعت روشن بودن وسیله پرمصرف | مصرف بالا در بازه کوتاه | کم | پایش وضعیت، عدم نگرانی فوری |
| داغی مداوم حتی با وسایل کم مصرف | اتصال شل یا فرسودگی داخلی | متوسط | بازرسی و در صورت نیاز تعویض پریز |
| تغییر رنگ پلاستیک اطراف پریز | حرارت بالا و طولانی مدت | بالا | قطع فوری مصرف و تعویض پریز |
| بوی سوختگی یا دود | ذوب شدن عایق یا آغاز آتش سوزی | بسیار بالا | قطع کلید اصلی برق و تماس با برق کار |
| جرقه هنگام اتصال دوشاخه | اتصال ناقص یا اضافه بار | بالا | عدم استفاده مجدد تا رفع مشکل |
| داغ شدن دیواره اطراف پریز | مشکل در سیم کشی داخل دیوار | بسیار بالا | بررسی فوری توسط برق کار |
به طور کلی توصیه می شود در موارد زیر پریز یا دوشاخه را بدون معطلی تعویض کنید: زمانی که تغییر رنگ یا ترک در بدنه پلاستیکی دیده می شود، زمانی که دوشاخه به سختی و با لقی وارد پریز می شود، زمانی که پریز بیش از پانزده سال از نصب آن گذشته و هرگز بازرسی نشده، و زمانی که پس از هر بار استفاده گرم یا داغ باقی می ماند. تعویض به موقع پریز و دوشاخه هزینه چندانی ندارد اما از خسارت های بزرگ تر مانند آتش سوزی یا آسیب به لوازم برقی جلوگیری می کند.
بخش زیادی از مشکلات داغ شدن پریز برق در واقع از استفاده نادرست از چندراهی های نامرغوب یا نبود محافظ برق مناسب نشات می گیرد. برای مثال اگر پیش تر متوجه شده اید که چندراهی برق داغ می شود، بدانید که علت آن تقریبا مشابه داغ شدن پریز دیواری است و باید به همان جدیت بررسی شود. استفاده از یک چندراهی برق ارت دار استاندارد به میزان زیادی ریسک اتصالی و داغی را کاهش می دهد، چون مسیر تخلیه جریان اضافه را فراهم می کند.
همچنین دانستن اینکه محافظ برق برای چه وسایلی لازم است به شما کمک می کند تجهیزات حساس تر خانه را در برابر نوسانات ولتاژ که یکی از عوامل غیرمستقیم داغ شدن پریز است محافظت کنید. پیش از خرید محافظ نیز بهتر است با راهنمای محافظ برق چند وات و چند آمپر بخریم ظرفیت مناسب دستگاه های خود را محاسبه کنید تا محافظ زیر بار اضافه قرار نگیرد و خودش هم داغ نشود. برای وسایل خاصی مثل یخچال که مصرف پیوسته دارد نیز پیشنهاد می شود محافظ برق مناسب یخچال و فریزر با ظرفیت کامل رو خریداری کنیم.
داغ شدن پریز می‌تواند به دلیل عبور جریان بالا، اتصال شل، فرسودگی کنتاکت‌های داخلی، اضافه‌بار یا کیفیت پایین پریز و دوشاخه باشد. اگر گرما مداوم است یا همراه با بوی سوختگی، تغییر رنگ و جرقه دیده می‌شود، استفاده از پریز باید متوقف و علت توسط برق‌کار بررسی شود.
گرم شدن جزئی در برخی شرایط ممکن است رخ دهد، اما داغ شدن مداوم یا شدید طبیعی نیست و می‌تواند نشانه اتصال نامناسب، اضافه‌بار یا مشکل سیم‌کشی باشد. وجود بوی سوختگی، تغییر رنگ، دود، جرقه یا ذوب شدن بدنه، نشانه خطر جدی‌تر است.
شل بودن اتصال، فرسودگی کنتاکت‌های پریز، جریان مصرفی بالا یا خرابی خود دوشاخه می‌تواند باعث افزایش مقاومت در محل اتصال و تولید گرما شود. اگر فقط یک وسیله خاص باعث داغ شدن دوشاخه می‌شود، خود دوشاخه، کابل و وسیله نیز باید بررسی شوند.
وسایلی مانند اتو، بخاری برقی، آبگرمکن و برخی تجهیزات سرمایشی جریان زیادی مصرف می‌کنند. اگر پریز، دوشاخه یا سیم‌کشی ظرفیت کافی نداشته باشد، عبور جریان زیاد می‌تواند باعث افزایش دما شود. وسایل پرمصرف باید با مدار و اتصال مناسب استفاده شوند.
بله. اگر افزایش دما ناشی از اتصال معیوب، اضافه‌بار یا خرابی سیم‌کشی باشد و برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، امکان آسیب دیدن عایق، ذوب شدن قطعات و ایجاد آتش‌سوزی وجود دارد. بنابراین داغی شدید، بوی سوختگی و تغییر رنگ نباید نادیده گرفته شود.
وسیله متصل به پریز را در صورت امکان با رعایت ایمنی جدا کنید و از استفاده مجدد از آن پریز خودداری کنید. اگر دود، جرقه یا حرارت شدید وجود دارد، برق مدار یا کلید اصلی را از محل امن قطع کرده و از برق‌کار متخصص کمک بگیرید.
اگر بدنه پریز ترک خورده، تغییر رنگ داده، ذوب شده یا اتصال دوشاخه در آن شل است، تعویض پریز ضروری است. همچنین اگر پریز هنگام استفاده مکرراً داغ می‌شود، باید علت اصلی بررسی و در صورت نیاز پریز و قطعات مرتبط تعویض شوند.
جرقه می‌تواند هنگام اتصال برخی وسایل ایجاد شود، اما جرقه مکرر یا شدید همراه با داغ شدن می‌تواند ناشی از اتصال ضعیف، خرابی پریز، دوشاخه معیوب یا جریان بالا باشد. چنین پریزی نباید بدون بررسی مجدد مورد استفاده قرار گیرد.
بله. اگر چند وسیله پرمصرف به یک چندراهی متصل شوند، جریان عبوری می‌تواند از ظرفیت چندراهی، دوشاخه یا مدار بیشتر شود. استفاده از چندراهی استاندارد با ظرفیت مناسب و پرهیز از اتصال همزمان تجهیزات پرمصرف، ریسک افزایش دما را کاهش می‌دهد.
محافظ برق وظیفه اصلی خود را در برابر نوسانات ولتاژ انجام می‌دهد و جایگزین پریز، سیم‌کشی یا مدار مناسب نیست. اگر علت داغ شدن پریز اتصال شل، اضافه‌بار یا مشکل سیم‌کشی باشد، نصب محافظ به‌تنهایی مشکل را برطرف نمی‌کند.
اگر درباره انتخاب محافظ برق، چندراهی مناسب یا ظرفیت موردنیاز تجهیزات برقی مطمئن نیستید، بهتر است قبل از خرید، مشخصات مصرف‌کننده و شرایط استفاده را بررسی کنید. برای دریافت اطلاعات بیشتر و انتخاب محصول متناسب با نیاز خود، از کارشناسان شعاع لایت دریافت راهنمایی و مشاوره بگیرید.
